Halfweg tussen kunst en leven

Een winter vol beeldboeken
Literatuur

Allicht heeft u deze drie beeldboeken niet onder de kerstboom aangetroffen, maar zij verdienden het wel. Als uw eindejaarspremie nog niet helemaal is opgesoupeerd, kunt u een en ander nog goed maken.

Eric Min

 

Een blik op het curriculum van Albert Pepermans (°1947) zegt genoeg: hij is een schilder en tekenaar die geen formaat, materiaal of techniek uit de weg gaat. Als een  alomtegenwoordige bezige bij van de hedendaagse kunst trekt hij een spoor van verf door galeries en kunstencentra. Gekke mannetjes en objecten duiken op waar Pepermans ze tijdens zijn guerrilla-acties achterlaat. Misschien spreekt zijn samenwerking met Hugo Claus nog het meest tot de verbeelding; in 2011 was Pepermans mee verantwoordelijk voor het fijne boekje De courte mémoire / Waar het geheugen ophoudt, waarin de Brusselse galeriehouder en uitgever Jean Marchetti een korte tekst van Jean-Luc Outers samengebracht met Claus’ tekeningen. Dat Albert Pepermans oneindig veel meer op zijn actief heeft, kunt u nakijken in The Papermance Performance, een kleinood waarin zijn live interventies van de voorbije 40 jaar werden gebundeld. Soms zijn ze ontregelend, vaak is dada niet ver. De foto’s, schetsen en tekstjes lijken wel een nostalgisch flikkerend televisiescherm waarop flarden van de recente geschiedenis voorbijtrekken, van Mallemunt tot Beaubourg of en Berlijnse muur. We hoeven niet te begrijpen wat er gebeurd is om stil te staan bij wat kunst (ook) kan zijn: een ingreep in de wereld, veroorzaakt door het bewegende lichaam van een artiest.

 

 

In een volstrekt ander register is fotografe Karin Borghouts (°1959) al meer dan tien jaar aan de slag. Zij brengt vooral ruimten in beeld: stadgezichten en interieurs waarin geen levend wezen te zien is, maar waar de mens paradoxaal genoeg toch nadrukkelijk aanwezig blijft. Bijna altijd gaan we twijfelen of de plaatsen echt bestaan: misschien zijn het wel maquettes, studiodecors of hyperrealistische schilderijen. Natuur en cultuur komen elkaar tegen; beide worden ons op een onbarmhartige, strak geësthetiseerde manier getoond. Voor de 40ste verjaardag van het cultuurcentrum Hasselt mocht Borghouts een jaar lang gebouw en inhoud in sprekende maar stille beelden vatten. Het boekje Voorbij de scene is het resultaat. Het Hasseltse cultuurcentrum pakt de laatste tijd wel vaker uit met fototentoonstellingen en -projecten. In de herfst was er onder meer werk te zien van Liliane Vertessen en Elke Andreas Boon, en straks staat de interessante jonge fotografe Lara Gasparotto met nieuw werk op het programma – met haar rauwe beelden on the road tussen snelweg en slaapkamer timmert zij aan een razendsnelle carrière. Om in het oog te houden, dus.

 

De kracht van een foto vertelt een radicaal ander verhaal. Hilde Braet, master cultuurwetenschappen en professioneel fotografe, werkt al heel lang projecten uit in een educatieve of helende context. In haar studio of op locatie gaat zij met camera’s en mensen aan de slag – scholieren, vrouwen boven de veertig, patiënten, ouders van verongelukte kinderen… Samen met hun (zelf)portretten kunnen ook gedachten of discussies over identiteit, beeld, herinnering of geheugen ontstaan. Het boekje waarin Braet haar ervaringen vertelt en met opnamen uit deze sessies illustreert, gaat in de eerste plaats over weerbaarheid en emancipatie. Het neemt dus duidelijk stelling in en tracht de eigen aanpak in een breder wetenschappelijk en sociologisch kader in te bedden. De kracht van een foto is dus tegelijk theorie, praktijk en maatschappijkritiek, en het biedt dan ook een onverwachte invalshoek om over het medium te reflecteren. Naast een artistieke discipline kan fotografie dus ook een instrumentele lading krijgen, en zo bijdragen tot een rechtvaardiger wereld. We hoeven het niet met alles eens te zijn om er in te zien hoe waardevol dat kan zijn.   

 

 

 

The Papermance Performance, or the artist as an artwork verscheen in eigen beheer (in samenwerking met uitgeverij Plaizier) op 300 genummerde en gesigneerde exemplaren en kost € 25. Te koop bij Ingrid Deuss Gallery (Provinciestraat 11, Antwerpen), Plaizier ( Spoormakersstraat 50, Brussel) en via www.albertpepermans.be

 

Voorbij de scène is een uitgave van Cultuurcentrum Hasselt, kost € 10 en is onder meer verkrijgbaar via www.karinborghouts.be De fotografe exposeert tot 21 januari in Cypres Galerie, Vaartstraat 131 in Leuven. Het Cultuurcentrum Hasselt toont van 13 januari tot 24 februari foto’s van Lara Gasparotto (dinsdag tot vrijdag van 10u00 tot 17u00, in weekends van 13u00 tot 17u00. Gratis).

 

Hilde Braet, De kracht van een foto, uitgeverij Garant, € 22,90.