Nuance in de gruwel: Christianne Stotijn zingt Etty Hillesum

03-05-2014, Kazerne Dossin, Mechelen; mezzo Christianne Stotijn, Amsterdam Ensemble en actrice Julika Marijn; Moniek Kramer, regie. Stotijn zingt een derde concert tijdens dit festival: op vrijdag 9 mei om 20u15 in het Scheppersinstituut, met Oxalys.
Muziek
Christianne Stotijn

Het Festival van Vlaanderen Mechelen zit al ruim in de twee week wanneer mezzo-sopraan Christianne Stotijn, artist in residence, haar tweede concert geeft. ‘Concert’ is een te bescheiden woord: net als haar eerste bijdrage – liederen vervlecht met een zelfgeschreven sprookje – is ook deze voorstelling er eentje met veel plussen. Voor de liederen van onder meer Hanss Eisler, Dmitri Sjostakovitsj, Frank Martin en Gustav Mahler is de begeleiding bewerkt naar de samenstelling van het Amsterdam Ensemble, een pianotrio met klarinet. De stem van Stotijn is ontdubbeld in die van actrice Julika Marijn. Twee vrouwen die doorheen de voorstelling vanzelfsprekend ineenvloeien in de figuur van Etty Hillesum (1914-1943). 

Véronique Rubens

Het zou een loodzware combinatie kunnen zijn: dagboekfragmenten van deze opgejaagde Joods-Nederlandse jonge vrouw in de aangrijpende setting van de Kazerne Dossin in Mechelen. In de centrale hall van het museum werd een grote muur gevuld met de macabere mozaïek van pasfoto’s: zij die via Mechelen gedeporteerd werden.

Ondanks dit alles blijft de voorstelling opmerkelijk lichtvoetig. Dat heeft te maken met de lucide pen van Etty Hillesum: ze slaagt er telkens in om de inktzwarte realiteit van schalkse knipoogjes te voorzien. Julika Marijn brengt haar niet als een halve heilige, maar als een herkenbare vrouw van nu waarmee we meteen zouden sympathiseren. Stotijn is eveneens een briljante actrice: in het zingen en spreken dient zij Julika Marijn instant van repliek.

Speels en donker tegelijk: die steeds kantelende combinatie zit ook in de muziek. Op het bal van Tsjaikovski en Fest van Frank Martin: de feeststemming in deze liederen wordt ook doorprikt. Het weelderige kleurenpalet van Christianne Stotijn deint telkens mee op de wisselende schakeringen uit de tekst. In de sobere en efficiënte regie van Moniek Kramer steekt de zangeres meermaals het podium over om te zingen doorheen de ruimte en tot achter het publiek. En hoewel deze grote inkomhal absoluut niet als concertruimte is bedacht, klinkt de stem van Stotijn overal genereus.

Bij het begin van de voorstelling schurkte het dansante nog aan tegen de gruwel. Het Amsterdam Ensemble, jonge musici die gevat samenspelen, bracht het Allegretto uit het Tweede pianotrio van Sjostakovitsj: het verwijst naar het dansje dat Joden moesten uitvoeren vlak voor de executie.

De voorstelling eindigt met een lange muzikale episode, Der Abschied van Mahler. Het is een krachtige conclusie, maar een die net zoals de rest van de voorstelling uiteenvalt in alle nuances tussen somber en hoopvol. De aangrijpende avond wordt binnenkort nog in Nederland gebracht,  en hopelijk vindt ze daarna nog eens haar weg naar ons land.